سخن روز

 
عکس روز


بر فراز تاریخ|علی حسن زاده

 
تبلیغات

ایستگاه بین المللی در این لحظه

   










 

 

 

ورود به فروشگاه هفت آسمان

 

ابیراهی کروی
کجنمایی کروی Spherrical abberation

 بطور ساده عبارت است از ناتوانی عدسیهای ساده یا آیینه های کروی در متمرکز کردن پرتوهای موازی در یک نقطه .

این ابیراهی در تمام تلسکوپهایی که دارای سطوح اپتیکی کروی هستند وجود داشته و در مورد پرتوهایی که بدور از محورنوری سیستم وارد می شوند پیش می آید . پرتوهایی که در فواصل کمتر یعنی در نواحی وسط عدسی یا آیینه وارد می شوند در نقطه دورتری متمرکز می شوند . در سیستمی که دارای این ابیراهی باشد تصویر یک نقطه بصورت یک دایره کوچک دیده می شود و با تغییر جای عدسی چشمی نیز اندازه آن تغییر می کند .

در مورد یک عدسی اگر روی تک تک نواحی با شعاعهای مختلف آن عمل سایش را انجام بدهیم بطوریکه فواصل کانونی متفاوت و مشخص ویژه ای کسب کنند می توان ابیراهی کروی را بطور کامل حذف کرد . عدسی ای که بدین طریق بدست می آید تنها برای جسم با یک فاصله مشخص تصحیح شده است و اگر فاصله جسم تغییر بکند این ابیراهی خود را نشان خواهد داد . البته این مسئله در ستاره شناسی بدلیل بینهایت بودن فواصل مسئله مهمی نیست . از آنجاییکه در تلسکوپ طراحی بر اساس فاصله بینهایت انجام می شود این اشکال ناشی از تغییر فاصله دیگر اهمیتی نخواهد داشت .

بطور کلی اگر عدسیها را طوری طراحی کنیم که سطوح آن کروی نباشند یا اینکه شعاع انحناء دو طرف آن نامساوی باشد این ابیراهی تا حدی بر طرف می شود . از طرف دیگر اگر فاصله کانونی عدسیها خیلی زیاد باشد یعنی انحناء سطوح آنها کم باشد خطای کرویت و تا حدی خطای رنگی کاهش خواهد یافت . ( ستاره شناسان قرن هفدهم نیز متوجه این نکته شده بودند ) . در همان زمان تلسکوپ هایی ساخته شدند که خیلی عجیب و غریب به نظر می رسیدند . مثلاً تلسکوپی ساخته شده بود که طول آن 46 متر بود و البته بدلیل نداشتن بدنه ای  مناسب کار آیی چندانی نداشت . هویگنس نیز تلسکوپی ساخته بود که عدسی آن بر فراز یک دکل قرار داشت و چشمی آن نیز در سطح زمین روی پایه ای نصب شده بود . بنابراین یکی دیگر از راههای کاهش این ابیراهی استفاده از عدسیهای با فواصل کانونی زیاد یعنی نسبت کانونی زیاد است . جالب است بدانیـد که ابیراهی کروی اثر کمی روی توانایی تفکیک ستارگان دوتایی دارنـد ولی اثر آن روی تصویر اجسام با تضاد کم مثلاً عوارض سطحی زیاد است . در تلسکوپهای بازتابی جهت رفع این ابیراهی باید سطح آیینه را از حالت کروی به سهموی ویا هذلولی تغییر داد .

در حالیکه ابیراهی کروی در ارتباط با پرتو هایی است که بصورت موازی با محور نوری وارد تلسکوپ می شوند . بقیه ابیراهیهای دسته دوم یعنی کما ، آستیگماتیسم ، انحنای میدان و واپیچش تصویر در مورد پرتوهایی پیش می آیند که با محور نوری سیستم دارای زاویه هستند .

 

۶۹۷۹۱۵۷   پیاده سازی : کافه نورون